آخرین مقالاتاخرین اخبار

تفکیک شرکت تجاری از مدنی به چه نحوی است ؟

تفکیک شرکت تجاری از مدنی

از آنجا که تعریف دقیقی از شرکت تجاری و شرکت مدنی در قوانین موضوعه ایران به میان نیامده است، لذا ممکن است برخی میان این دو نوع شرکت تفاوتی قائل نشوند.‏ ‏بدین منظور تعیین دقیق مرز میان این دو شرکت ضرورت پیدا می‏کند چرا که فقدان تفکیک و تمایز میان شرکت‏ها‏ی تجاری و مدنی موجب شده تا علاوه بر ماهیت‏ حقوقی، حقوق و تعهدات ناشی از آن نیز نامشخص باشد. ‎

 

شرکت مدنی

شرکت مدنی به دو شکل شناخته شده است؛ در معنای عام،‎ شرکت مدنی به معنای قراردادی است که در آن طرفین،‎ ‎سرمایه یا کار خود را برای رسیدن به سودی خاص جمع می‏کنند. در اینجا لازم است گفته شود که ‎علاوه بر عقد شرکت، ‎ عقد مضاربه، ‎ ‎عقد مزارعه و عقد مساقات هم از مصادیق شرکت مدنی محسوب می‏شود. ‎

شرکت مدنی در معنای خاص به معنای یک عقد مشخص است که همراه با اشاعه در حق مالکیت ایجاد می‏شود. ‎ معمولاً هرگاه در حقوق مدنی از شرکت صحبت می‏شود، ‎ ‎مقصود همین نوع دوم می‏باشد. ‎

براساس ماده 571 قانون مدنی ، ‎شرکت مدنی اجتماع حقوق مالکین متعدد در شی واحد به نحو اشاعه می‏باشد که بیانگر هرگونه مالکیت مشاعی بر هر مال به شمار می‏رود. ‎ به همین دلیل دامنه تعریف شرکت مدنی می‏تواند از شرکت تجاری نیز فراتر رود و تمامی قوانینی که برای این نوع شرکت در نظر گرفته شده است، ‎ به شرکت‏ها‏ی تجاری قابل اطلاق و تعمیم نیست.

در ماده 572 قانون مدنی چنین مقرر شده است که ‎‎شرکت ‎مدنی می‏تواند اختیاری یا قهری باشد که شرکت قهری بر توافق شرکا استوار نیست و براساس ماده 574 همین قانون، ‎ حاصل اجتماع حقوق مالکان، ‎ ‎به سبب امتزاج یا ارث می‏باشد. ‎ این در حالی است که ‎شرکت اختیاری حاصل اراده شرکا است چرا که یا در نتیجه عقدی از ‎عقود حاصل می‏شود و یا در نتیجه عمل شرکا تشکیل شده است.‎ برای مثال نتیجه مزج اختیاری یا قبول مالی مشاعاً در ازای عمل چند نفر و …

شرکت‏ها‏ی تجاری ، ‎ ‎اجتماع دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی به منظور انجام عملیات تجاری و کسب سود می‏باشد که هدف از تشکیل آنها، ‎ کسب سود است اما شرکت‏ها‏یی که هدف از تاسیس آن‏ها‏ ‎تجارت نیست و اعمال تجاری انجام نمی دهند، ‎ ‎شرکت‏ها‏ی مدنی می‏باشند. ‎

 

تفکیک شرکت تجاری از مدنی

 

تمایز میان شرکت‏ها‏ی مدنی و تجاری

با تشکیل یک شرکت تجاری، ‎وضعیت حقوقی خاصی ایجاد می‏شود. ‎پس از تشکیل یک شرکت تجاری آثار حقوقی خاصی ایجاد می‏شود که نتیجه آن از شرکت مدنی متمایز می‏گردد. این آثار عبارتند از :

شرکت مدنی فاقد اقامتگاه است اما در شرکت تجاری باید اقامتگاه و تابعیت شرکت تجاری مشخص گردد. پس از تشکیل شرکت تجاری، یک شخصیت حقوقی مستقل ایجاد می‏شود، بنابراین جهت سهولت در ارتباط و نظارت بر امور شرکت، ‎یک اقامتگاه قانونی برای شرکت در نظر گرفته می‏شود. ‎در نظام‏ها‏ی حقوقی برخی کشورها، ‎مکان‏ها‏ی مختلفی ‎بعنوان اقامتگاه هر شرکت انتخاب می‏شود.

 

براساس ماده 590 ق.ت،‎ ‎اقامتگاه اشخاص حقوقی مکانی است که اداره امور شخص حقوقی در آنجا‏ ‏قرار دارد. این در حالی است که‎ ‎در ماده 1002 قانون مدنی، ‎اقامتگاه اشخاص حقوقی بعنوان مرکز فعالیت آن‏ها‏ تعیین شده است. به همین دلیل از نظر حقوقی، میان دو ماده مذکور تعارض دیده می‏شود. به این معنا که در رابطه با اشخاص حقوقی و بویژه شرکت‏ها‏ی تجاری، ‎‎ عموماً محل اداره امور (دفتر مرکزی)‎ ‎با مرکز عملیات که ممکن است در مسافت‏ها‏ی دوری باشد، تفاوت زیادی وجود دارد. برای این تعارض قانونی، تئوری‏ها‏ی مختلفی بیان شده است. اما بهترین نظریه، حکم قانون تجارت به دلیل خاص بودن بر حکم قانون مدنی به دلیل عام بودن آن می‏باشد. به همین دلیل ‎اقامتگاه هر شرکت تجاری، ‎مرکز اداره امور آن محسوب می‏شود که تمامی‏ ‏ابلاغ‏ها‏ی قانونی، ‎دادخواست، ‎اظهارنامه ‎و … تنها به آنجا ارسال می‏شود.

 

موارد تفکیک میان شرکت تجاری از مدنی

بیان مرزهای مشخص میان دو نوع شرکت تجاری و مدنی ، بهتر می‏تواند ما را در تفکیک میان این دو نوع شرکت کمک کند که در زیر به آن اشاره می‏کنیم :

    • پس از تاسیس شرکت تجاری یک شخصیت حقوقی شکل می‏گیرد که ‎مساله تابعیت این شخصیت حقوقی اهمیت پیدا می‏کند. این در حالی است که شرکت مدنی فاقد شخصیت است.
    • موضوع شرکت مدنی معاملات غیرتجاری است اما شرکت‏ها‏ی تجاری تنها در حوزه تجارت فعالیت می‏کنند.
    • ‎‎شرکت‏ها‏ی تجاری بواسطه قانون تحت نظارت و نظم قرار گرفته اند و انواع آن‏ها‏ مشخص و محدود است. به عبارت دیگر، قانون تمامی ضوابط حاکم بر شرکت‏ها‏ی تجاری را مشخص کرده است. اما شرکت‏ها‏ی حقوقی تابع قصد و اراده شرکا هستند و مدیران می‏توانند به هر شکلی که تمایل دارند، شرکت را راه اندازی نمایند. لازم به ذکر است که‏ ‏دسته بندی شرکت‏ها‏ی تجاری در هر کشوری، براساس نظام حقوقی همان کشور انجام می‏شود. ‎از این جهت طبقه بندی یکسانی میان شرکت‏ها‏ی تجاری وجود ندارد.
    • برای تشکیل شرکت مدنی هم وجود حداقل 2 نفر الزامی است اما برای تاسیس بعضی از شرکت‏ها‏ی تجاری ،‏ ‏وجود حداقل سه نفر نیز امکان پذیر است. برای مثال تاسیس شرکت سهامی خاص می‏تواند با حضور 3 نفر نیز تشکیل شود.
    • شرکت‏ها‏ی تجاری با اختیار و اراده شرکا تشکیل می‏شود. این در حالی است که راه اندازی بعضی از شرکت‏ها‏ی مدنی بدون اراده و اختیار شرکا نیز امکانپذیر است.
    • مسئولیت شرکا در شرکت‏ها‏ی تجاری بر حسب نوع شرکت می‏تواند براساس میزان سهم و سرمایه، ‎نسبت به سرمایه و تضمین تمام سرمایه و یا مختلط باشد،‎ ‎این در حالس است که در شرکت‏ها‏ی مدنی چنین مسئولیتی وجود ندارد و مسئولیت در امور مدنی، به شکل منفرد است.
    • نحوه تقسیم سود و زیان در شرکت‏ها‏ی تجاری بر اساس نوع شرکت‏ها‏ متغیر است و مطابق با مسئولیت شرکا انجام می‏شود اما ‎در شرکت‏ها‏ی مدنی همیشه تقسیم سود و زیان به اندازه میزان سهم می‏باشد.
    • استقلال مالی یکی دیگر از مرزهای میان دو شرکت مدنی و تجاری می‏باشد. در حالی که با تاسیس یک شرکت تجاری و تعیین مدیران آن که نحوه تعیین آن‏ها‏ را قانون تجارت یا اساسنامه همان شرکت مشخص می‏نماید، ‎ ‎هیچ یک از شرکا حق مداخله در امور اجرایی شرکت را ندارند و صرفا شیوه نظارت بر امور شرکت توسط شرکا از طریق مجمع عمومی و بازرس قانونی و یا مراجع قضایی انجام می‏شود. ‎اما در شرکت‏ها‏ی مدنی شرکا می‏توانند خود مدیریت شرکت را بر عهده بگیرند.
    • دارا بودن حقوق و تکالیف مستقل از شرکا یکی دیگر از ویژگی‏ها‏ی شرکت‏های تجاری این است که با تشکیل یک شرکت تجاری، ‎‎حقوق و تکالیف این شخصیت حقوقی مستقل از حقوق و تکالیف صاحبان سرمایه و موسسین آن می‏باشد. اما حقوق و تکالیف موسسان شرکت‏ها‏ی مدنی از شرکت جدا نیست چرا که شرکت مدنی شخصیت حقوقی ندارد و این اعضا هستند که به آن شخصیت می‏بخشند.
    •  ‎ورشکستگی، تصفیه و مرور زمان مختص شرکت‏ها‏ی تجاری می‏باشد اما ‎ در شرکت‏ها‏ی مدنی مقررات اعسار جاری می‏شود.
    • انحلال شرکت‏ها‏ی تجاری با توجه به شرایط خاصی انجام می‏شود و انحلال آن به هر دلیلی امکان پذیر نیست اما در شرکت مدنی شراکت بصورت دائمی نیست و هر یک از این مالکین مشاعی می‎توانند به شراکت خودشان شخصاً و بدون رضایت دیگر پایان دهند.
این مطلب چقدر برای شما مفید بود ؟
آخرین مقالات, اخرین اخبار

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

اختراعات قابل ثبت و غیر قابل ثبت کدامند ؟
ثبت برند بین المللی (مادرید)
فهرست